Αποτελεί κοινό τόπο η διαπίστωση ότι η Παιδεία, και μάλιστα η Ανώτατη, αποτελεί προνομιακό πεδίο αλλαγών, στις οποίες επιδόθηκαν με ζήλο διαδοχικές κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης, με πιο πρόσφατο παράδειγμα τον νόμο 4957/22 που φέρει τον ελπιδοφόρο τίτλο «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα». Δυστυχώς, η κατάσταση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει πολλαπλό αντίκτυπο, άμεσο αλλά και μακροπρόθεσμο, σε όλα σχεδόν τα επίπεδα της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.

Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ είχε αντιληφθεί τα αδιέξοδα της τεράστιας χώρας τους και της ακόμα μεγαλύτερης σφαίρας επιρροής της. Τα αδιέξοδα της ΕΣΣΔ οφείλονταν, αφενός, στις υπέρογκες δαπάνες για τη διατήρηση μιας κολοσσιαίας στρατιωτικής μηχανής και την υποστήριξη σειράς καθεστώτων σε χώρες-δορυφόρους και συμμάχους της Μόσχας· και αφετέρου, στην αδυναμία της κεντρικά σχεδιασμένης και ελεγχόμενης σοβιετικής οικονομίας να ανταγωνιστεί τις επιδόσεις των καπιταλιστικών χωρών.

Από τη δεκαετία του 1970, όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις έχουν επιχειρήσει να πείσουν εταίρους, συμμάχους και τη λεγόμενη «διεθνή κοινότητα» για το μερίδιο ευθύνης που φέρει η Τουρκία για τις εντάσεις στο Αιγαίο. Τα ελληνικά επιχειρήματα είναι γνωστά και καλά θεμελιωμένα στο Διεθνές Δίκαιο. Αν όμως ο στόχος είναι να εκμαιεύσουμε διεθνή διπλωματική πίεση, ικανή να πείσει την τουρκική ηγεσία να εγκαταλείψει την απειλητική της συμπεριφορά, η εν λόγω τακτική μας έχει αποδώσει ελάχιστα.

Όταν, πριν από έναν αιώνα, ο Ελευθέριος Βενιζέλος διεκδικούσε τη δημιουργία της Ελλάδος «των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών», έδειχνε τη μεγάλη του εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του Ελληνισμού. Στην Ελλάδα του 1922-24 συνέρρευσαν 1.250.000 πρόσφυγες που προστέθηκαν σε «γηγενή» πληθυσμό πέντε, περίπου, εκατομμυρίων. Την ίδια περίοδο, η νέα Τουρκία καταμετρούσε πληθυσμό περί τα 13 εκατομμύρια. Έναν αιώνα αργότερα, ο δημογραφικός συσχετισμός μεταξύ των δύο χωρών έχει ανατραπεί δραματικά.

Η στόχευση των κυρώσεων ήταν να μειωθούν όσο το δυνατόν δραστικότερα τα έσοδα από το κυριότερο εξαγώγιμο προϊόν της Ρωσίας, δηλαδή τα ορυκτά καύσιμα, και, με τον τρόπο αυτό να πληγεί η δυνατότητα του Κρεμλίνου να χρηματοδοτεί τον ακήρυκτο πλην ανελέητο πόλεμο που διεξάγει σε βάρος της Ουκρανίας. Τρεις μήνες μετά, είναι αμφίβολο κατά πόσον οι δυτικές κυρώσεις στο πεδίο της ενέργειας έχουν προωθήσει τους αρχικούς στόχους.